De eerste week na een overlijden: wat moet er nu gebeuren?
De eerste dagen zijn geen administratieve dagen, en toch lopen er termijnen; regel alleen wat een termijn heeft — de verklaring van overlijden, de aangifte bij de gemeente en de akte — en breng vóór u de bank belt eerst in kaart welke incasso’s er lopen.
Wat er als eerste moet
- Een arts stelt het overlijden vastBij een overlijden thuis komt daar altijd een arts aan te pas. Die maakt de verklaring van overlijden op. Zonder dat document kan de gemeente geen aangifte verwerken.
- Aangifte bij de gemeenteDie moet vóór de uitvaart plaatsvinden en uiterlijk binnen zes werkdagen na het overlijden. In de meeste gevallen doet de uitvaartondernemer de aangifte namens de familie.
- Meerdere afschriften van de akte van overlijden opvragenDat is het document waar vrijwel elke instantie daarna om vraagt. Reken op vijf tot tien exemplaren; per stuk nabestellen kost opnieuw tijd.
- Eén aanspreekpunt afsprekenWie houdt contact met de uitvaartverzorger, wie belt instanties, wie beheert de post. Als dat niet is afgesproken doen drie mensen hetzelfde en blijft de rest liggen.
- Eerst de incasso’s in kaart, daarna pas de bank bellenZodra het overlijden is gemeld, worden rekeningen op één naam geblokkeerd en stoppen automatische incasso’s als huur, energie en verzekeringen. Een gezamenlijke rekening blijft doorgaans wel beschikbaar. Vraag bij dat gesprek meteen of een verklaring van erfrecht nodig is — de bank bepaalt dat, niet de notaris.
Documenten die je hierbij nodig hebt
Per document staat op de bijbehorende pagina waar mensen het gewoonlijk bewaren en wat er misgaat als het niet te vinden is.
- Uitvaartwensen — om te weten wat hij of zij wilde
- Verzekeringspolissen — om te zien of er een uitvaartverzekering is
- Bankrekeningen en financiële gegevens — om te weten waar rekeningen en incasso’s lopen
- Testament — om te weten wie erfgenaam is
- Digitale accounts — omdat vrijwel alle post digitaal binnenkomt
Waar mensen op vastlopen
- De bank bellen vóórdat duidelijk is welke automatische betalingen van die rekening lopen. Bij blokkering stoppen ze, en een gemiste huur of zorgpremie moet u later rechtzetten.
- Denken dat alles in week één moet. De verdeling van de nalatenschap, de aangifte erfbelasting, het opzeggen van abonnementen en het leegruimen van een woning kunnen rustig later.
- Onder tijdsdruk beslissen over aanvaarden of verwerpen van de erfenis. Daarvoor gelden aparte regels; laat u informeren voordat u iets tekent of geld van een rekening haalt.
- Geen toegang hebben tot het e-mailadres van de overledene. Daar komt vrijwel alle post binnen: polissen, rekeningen, abonnementen. Aanbieders geven die toegang niet zomaar.
Korte checklist
- Verklaring van overlijden door een arts
- Aangifte bij de gemeente, vóór de uitvaart en binnen zes werkdagen
- Meerdere afschriften van de akte van overlijden opvragen
- Eén aanspreekpunt in de familie afspreken
- Nagaan of er een uitvaartverzekering is en de polis erbij zoeken
- In kaart brengen welke incasso’s van de rekening van de overledene lopen
- Daarna pas het overlijden bij de bank melden
- Bij de bank vragen of een verklaring van erfrecht nodig is
- Nagaan of er een testament is; de notaris kan het register raadplegen
Veelgestelde vragen
- Moet ik de bank direct bellen?
- Niet per se op dag één. Breng eerst in kaart welke automatische betalingen van de rekening lopen, want die stoppen bij blokkering. Een dag verschil is zelden een probleem, een vergeten huurbetaling wel.
- Hoeveel afschriften van de akte van overlijden heb ik nodig?
- Reken op vijf tot tien. Banken, verzekeraars, pensioenfondsen en de notaris vragen er elk om. Nabestellen kan, maar kost opnieuw tijd.
- Wie doet de aangifte bij de gemeente?
- Meestal de uitvaartondernemer. Verzorgt u de uitvaart zelf, dan doet u de aangifte zelf. De termijn is in beide gevallen dezelfde: vóór de uitvaart en binnen zes werkdagen na het overlijden.
- Wat als ik geen toegang heb tot de e-mail van de overledene?
- Dan mist u vrijwel alle digitale post: polissen, rekeningen, abonnementen. Aanbieders geven die toegang niet zomaar. Dit is de reden dat het achteraf regelen zoveel langer duurt dan vooraf vastleggen.
- Moet ik meteen beslissen of ik de erfenis aanvaard?
- Nee, en doe dat ook niet onder tijdsdruk. Voor die beslissing gelden aparte regels; laat u erover informeren voordat u iets tekent of geld van een rekening haalt.
- Welke instanties informeert de gemeente zelf?
- Bij een overlijden in Nederland verwerkt de gemeente dit in de Basisregistratie Personen. De Sociale Verzekeringsbank krijgt het langs die weg door en neemt zelf contact op met de nabestaanden; die hoeft u dus niet te bellen. Ook andere overheidsinstanties putten uit dezelfde registratie. Overlijdt iemand in het buitenland, dan gaat die doorgifte niet vanzelf en moet u het zelf melden. Banken, verzekeraars, pensioenfondsen, energieleveranciers en abonnementen moet u in alle gevallen zelf benaderen.
Zie ook
Wat dit vooraf eenvoudiger maakt
In de gesprekken met families gaat het zelden mis op de termijnen; het gaat mis op het terugvinden. Welke verzekeringen liepen er en bij wie, was er een uitvaartverzekering en waar ligt de polis, bij welke banken stonden rekeningen, is er een testament en bij welke notaris. Elk van die vragen is in vijf minuten beantwoord als het ergens staat opgeschreven. Staat het nergens, dan kost het weken — en in die weken lopen de termijnen wel door.